به مرور حرفه مورد علاقه‌ات را خواهی یافت

وقتی عبارت حرفه مورد علاقه را می‌شنوی چه کاری در ذهنت نمایان می‌شود؟ شاید الان پاسخ این سوال را بدانی و با اطمینان کامل نام یک حرفه خاص را به زبان بیاوری، شاید هم هنوز مطمئن نباشی و چندین حرفه مختلف به ذهنت خطور کند، شاید هم هنوز اصلا نمی‌دانی که واقعا عاشق چه کاری هستی و ترجیح می‌دهی در برابر این سوال سکوت اختیار کنی.

اگر یادت باشد، از کودکی از همه ما می‌پرسیدند وقتی بزرگ شدی دوست داری چه کاره بشوی. آن زمان درک درستی از مشاغل و حرفه‌ها نداشتیم و هر چه به نظر خوب و قشنگ می‌آمد را نام می‌بردیم. از پزشک و مهندس گرفته تا خلبان و پلیس و آرایشگر و کارگردان و بازیگر و… کمی که بزرگ‌تر می‌شویم با درک و فهم بیشتری در این مورد تصمیم می‌گیریم و اقداماتی را انجام می‌دهیم که ما را به سمت شغل دلخواه‌مان هدایت کند. اما در مورد اکثر ما، دیری نمی‌گذرد که متوجه می‌شویم در مورد حرفه مورد نظرمان اشتباه می‌کردیم و اکنون به یک حرفه دیگر علاقه پیدا کرده‌ایم.

به طور معمول، این روند بارها و بارها تکرار می‌شود. اگر به تغییر مسیر ادامه بدهیم و هر بار به دنبال آن چیزی که دوست داریم برویم، شاید در نهایت به کاری دست یابیم که صد در صد از آن راضی باشیم و تا آخر عمر به آن کار مشغول بشویم، شاید هم این روند هیچ وقت به انتها نرسد و لازم باشد تا وقتی شوق کار کردن در ما وجود دارد، حرفه‌های مختلف را تجربه کنیم. هیچ استانداردی در این مورد وجود ندارد و هر کس در مورد مشاغل مختلف در زمان‌های مختلف احساسات مختلفی دارد.

من اکنون وبلاگ‌نویسی را حرفه مورد علاقه خودم می‌دانم. به عنوان کسی که قبلا کاراته و زبان انگلیسی و موسیقی و جواهرسازی و چندین حرفه دیگر را حرفه مورد علاقه خودم می‌دانستم، حاضرم قول بدهم که الان در مورد علاقه به وبلاگ‌نویسی و نویسندگی همان‌قدر اطمینان دارم که در مورد حرفه‌هایی که قبلا تجربه کردم اطمینان داشتم. هیچ تضمینی وجود ندارد که چند روز دیگر موضوع هیجان‌انگیزتری برای دنبال کردن پیدا نکنم و نویسندگی را کنار بگذارم، اما تا آن زمان سعی می‌کنم از نوشتن لذت ببرم.

تمام این نکات را گفتم که یادآوری کنم اگر فکر می‌کنی می‌توانی یک شبه به این نتیجه برسی که دقیقا از زندگی چه می‌خواهی و چه شغلی برای تو ساخته شده است، باید بدانی که اشتباه می‌کنی. از تجربه کردن لذت ببر و همیشه سعی کن به دنبال همان هدفی باشی که در آن لحظه به نظرت بهترین است. از قضاوت شدن در این رابطه نترس و مشتاق تجربه کردن باش و مشتاق بمان. کافیست نگاهی بیاندازی به تجربیات متنوع کارآفرین‌های موفق نسل حاضر، آن‌ زمان است که پی خواهی برد هیچ کس از همان اول نمی‌دانست چه می‌خواهد و تو هم همین‌طور هستی و خواهی بود. فرق این کارآفرین‌ها با بقیه این بوده که شهامت پریدن به روی شاخه‌های مختلف را داشته‌اند و از شکست و قضاوت بیم‌ناک نبودند.

زمان حال را دریاب

زیستن را که می‌شنوی به یاد چه می‌افتی؟ زندگی کردن معانی مختلفی دارد و هر کسی از این کلمه درک متمایزی برای خودش دارد. خیلی‌ها فکر می‌کنند زندگی یعنی تکیه کردن بر گذشته. افرادی که با گذشته خود زندگی می‌کنند و بر مبنای آن پیش می‌روند به نظر من زندگی نمی‌کنند، بلکه صرفا زنده هستند. گذشته همچون یک دریای عمیق می‌ماند که اگر بخواهی بیش از حد به آن فکر کنی در آن غرق خواهی شد و دیگر توانایی پیش رفتن را نخواهی داشت.

دسته بعدی از آدم‌ها، کسانی هستند که تمام مدت به فکر آینده خودشان هستند و هر تصمیمی که می‌خواهند بگیرند به این می‌اندیشند که تصمیمات‌شان چه تاثیری روی آینده‌شان خواهد گذاشت. این افراد هم بدون آن‌که خودشان بدانند محدود می‌شوند. آینده با تمام جذابیت‌هایش اگر بیش از حد به آن پرداخته شود شکل و شمایل یک زندان را به خودش می‌گیرد، زندانی که آدم‌های بیش از حد آینده‌نگر را در خودش گرفتار می‌کند و آزادی عمل را از آن‌ها می‌گیرد.

زندگی واقعی زمان حال است. زندگی همین حالاست. همین اکنون که مشغول خواندن این نوشته هستی داری زندگی می‌کنی گرچه شاید خودت هم حواست نباشد. ما آدم‌ها معمولا همیشه یک پای‌مان در گذشته است و یک پای‌مان هم در آینده، به تنها زمانی که کمتر از همه فکر می‌کنیم همین الان است، همین زمان حال.

نمی‌خواهم بگویم که نباید به گذشته و آینده توجه داشت. مسلما گذشته خودش در قدیم حکم آینده ما را داشته است، اما آن‌چه در گذشته رخ داده است را نمی‌توان تغییرش داد، پس چرا باید مدام به آن فکر کرد؟ بهتر نیست به فکر زمان حال باشیم، زمانی که مثل موم در دستان ماست و می‌توانیم دقیقا به همان شکلی که دل‌مان می‌خواهد آن را بسازیم؟ زمان آینده هم مهم است چون کسی که برای آینده خودش برنامه‌ای نداشته باشد زندگی‌اش کاملا پوچ است، ولی محدود کردن لحظات کنونی به برنامه‌های آینده‌نگرانه‌ای که معلوم نیست رخ بدهند یا نه کار چندان درستی نیست.

محدود شدن به گذشته یا آینده می‌تواند تمام زیبایی لحظات جاری زندگی را به کامت تلخ کند. گرچه باید به تجربیات گذشته‌ات توجه داشته باشی و برای آینده بهتر هم تلاش کنی، ولی هرگز زمان حال را قربانی نکن. سعی کن از ثانیه به ثانیه زندگی‌ات لذت ببری. اگر می‌خواهی به گذشته توجه کنی فقط از آن پند بگیر و اگر برای آینده می‌کوشی مثبت بیاندیش. کسی که تفریح کردن را کاری بیهوده می‌داند، کسی که هیچ توجهی به جزئیات اطرافش ندارد، کسی که در اکنون حاضر نیست معنای زندگی را درک نکرده است.

این را فراموش نکن که تو باید کنترل لحظات عمرت را خودت در اختیار داشته باشی، نه این‌که اختیار زندگی‌ات را به دست زمان بسپاری و این میسر نمی‌شود مگر با درک کردن اهمیت زیستن در زمان حال. با دقت به اطرافت نگاه کن و به خاطر آن‌چه که داری شاکر باش و قدر تک تک آن‌ها را بدان. لبخند و انرژی مثبت را فراموش نکن و به دیگران شادی ببخش تا دنیای خودت چند برابر زیباتر شود. در یک کلام، زمان حال را دریاب.

پیشگام بودن، شهامت می‌خواهد

بین تمام آدم‌های روی کره زمین، اگر بخواهم یک نقطه اشتراک معرفی کنم باید بگویم که آن پیشگام بودن است. هر کدام از ما ذاتا تمایل داریم از مابقی جلوتر باشیم؛ در هر زمینه‌ای که می‌خواهد باشد. هیچ ربطی به فرهنگ و تربیت و این‌گونه مسائل ندارد، آدم‌ها طبیعتا عاشق برتری هستند. اما در بین تک تک افرادی که در اطراف خودت می‌بینی فقط برخی‌ها موفق می‌شوند که در سطحی بالاتر از دیگران قرار بگیرند و بالاتر باقی بمانند. حالا چرا؟ تا به حال از خودت پرسیدی؟

علتش این است که فقط عده قلیلی می‌دانند که پیشگام بودن شهامت می‌خواهد. قدم گذاشتن در راه‌های بدیع و ناهموار پیش از این‌که به دانش و اعتماد به نفس و هر چیز دیگری نیاز داشته باشد، شهامت می‌خواهد؛ یعنی همان چیزی که اکثریت از آن برخوردار نیستند. دیده‌ای که هر وقت از کسی در مورد آینده یک ایده می‌پرسی اغلب اوقات با جواب منفی مواجه می‌شوی؟ دیده‌ای وقتی به دیگران می‌گویی در مورد ایده‌ات چه فکر می‌کنند، فورا می‌گویند نه! این ایده هزاران مشکل و دردسر دارد و ارزش ندارد پیگیرش باشی؟ این‌ها کسانی هستند که خودشان شهامت تجربه کردن نداشته‌اند و به همین خاطر هم سعی می‌کنند توی دل تو را خالی کنند تا تو هم شهامت کافی را از دست بدهی و به جمع مابقی بپیوندی.

یک دوچرخه‌سوار را تصور کن، او هیچ وقت به طولانی بودن و سختی راه فکر نمی‌کند، بلکه در عوض نقطه پایان را در نظر می‌گیرد و با شهامت تمام در مسیر پدال می‌زند. یک آدم موفق هم به چون و چراها و مشکلات پیش رویش فکر نمی‌کند، بلکه شهامت به خرج می‌دهد تا به همان چیزی که می‌خواهد دست پیدا کند. انسان اگر دل و جرات امتحان کردن را نداشت هرگز روی کره ماه پا نمی‌گذاشت.

برای شهامت داشتن باید با نقطه مقابل آن یعنی ترس مقابله کنی. تا وقتی از چیزی ترس داری هیچ‌گاه نخواهی توانست از دستش خلاص بشوی؛ شاید بتوانی برای مدتی از آن دور بمانی، اما در نهایت باز هم با آن روبه‌رو خواهی شد. این نحوه برخود تو با ترس‌هایت است که نشان می‌دهد تو آدم موفقی خواهی شد.

ترسو بودن انتخاب ساده‌تری است. به همین علت اکثریت در دسته ترسوها طبقه‌بندی می‌شوند. انتخاب شهامت هم خودش شهامت می‌خواهد. قطعا سخت است که از آسانی‌ها دل بکنی و به سراغ راه‌های سخت‌تر بروی، ولی مطمئن باش ارزشش را خواهد داشت.

بار بعدی که یک فرد موفق و سرشناس را دیدی، قبل از این‌که فکر کنی چطور می‌توانی مثل او باشی، این را در نظر داشته باش که او قطعا مشکلات فراوانی را پشت سر گذاشته تا به اینجا رسیده است. تفاوت او با مابقی این بوده که مقابل این سختی‌ها سر تسلیم فرود نیاورده است. 

کاری کن که زمان به سود تو بگذرد

ماهی‌گیرها را دیده‌ای. آدم‌های شریف و صبوری هستند. یک ماهی‌گیر وقتی قلابش را به آب می‌اندازد شاید ساعت‌ها در همان حال وقت بگذراند. اگر یک نامطلع این صحنه را ببیند قطعا از ماهی‌گیر می‌پرسد که چرا دارد با این کار وقتش را هدر می‌دهد؟ اما این کار از دید یک ماهی‌گیر وقت تلف کردن نیست، چرا؟ چون زمان به سود او در حال سپری شدن است. او می‌داند که تنها راه صید کردن یک ماهی خوب این است که صبر و حوصله به خرج بدهد و منتظر باشد تا ماهی به دام قلابش بیافتد.

حالا یک سرمایه‌گذار حرفه‌ای در بورس را در نظر بگیر. در شلوغی بازار و افت و خیز ارزش سهام شرکت‌های مختلف، شاید اغلب سرمایه‌گذارهای معمولی به طور لحظه‌ای تغییرات را دنبال کنند و هر دم نگران سود و ضرر خودشان باشند، اما یک سرمایه‌گذار حرفه‌ای نه تنها می‌داند باید روی کدام شرکت سرمایه‌گذاری کند، بلکه از این موضوع نیز آگاه است که سرمایه‌گذاری در بورس باید بلند مدت باشد نه لحظه‌ای و کوتاه مدت. اکثر سرمایه‌گذارها در ترس و نگرانی وقت می‌گذرانند ولی او با خیال راحت به آینده چشم دوخته است.

اکنون به خودت نگاهی بیانداز. به این فکر کن که وقتی به گذر زمان در ساعت خیره می‌شوی چه حسی به تو دست می‌دهد؟ اگر حس تو منفی بود، این نشانه خوبی نیست. این یعنی زمان به ضررت در گذر است. این یعنی از آینده نگرانی و آرزو داری که زمان به عقب بازگردد یا حداقل از حرکت باز ایستد. این یعنی راه را درست نرفته‌ای و حالا به جای آن‌که به فکر تصحیح مسیر باشی، مشغول حرص خوردن هستی. از سوی دیگر، اگر برنامه‌ریزی‌هایت در گذشته درست بوده باشد و آینده نگری خوبی داشته باشی، دیگر نسبت به زمان نگرش بدی نخواهی داشت؛ در عوض با اطمینان خاطر و آسودگی لحظات را سپری می‌کنی.

این در واقع هنر انسان‌های خوش فکر است که می‌دانند باید چگونه با زمان ارتباط برقرار کنند. چنین افرادی زمان را یک دوست دراز مدت می‌دانند که اگر به درستی با آن برخورد کنند می‌توانند از کمک‌های فراوانش بهره‌مند شوند. در عین حال این را هم در نظر می‌گیرند که اگر بخواهند بدون برنامه‌ریزی و آینده‌نگری و فقط از روی خوش خیالی همه کارهای خود را پیش ببرند، همین دوست صمیمی برای آن‌ها تبدیل به یک دشمن خطرناک می‌گردد که هر ثانیه آن‌ها را به عواقب اشتباهات گذشته‌شان نزدیک و نزدیک‌تر می‌نماید.

قدرت وقت فراتر از حد انتظار است، اما بهره جستن از این قدرت کار ساده‌ای نیست. باید دیدگاهت نسبت به زندگی را تغییر بدهی و همه چیز را به شکل متمایزی بررسی کنی و بر اساس همین دیدگاه متمایز طرز فکرت را هم عوض کنی. مثلا شاید وبلاگ‌نویسی منظم و تولید محتوای باکیفیت در کوتاه مدت کار چندان جذابی نباشد و بازخورد مثبت فراوانی را به سوی تو جذب نکند، اما اگر به راهت ادامه بدهی و از کیفیت کارت نکاهی و همچنان به نظم کاری‌ات پایبند باشی قطعا در دراز مدت به نتایج دلخواهت خواهی رسید. این البته فقط یک مثال از هزاران بود. خودت فکر کن ببین این شیوه برخورد با زمان در چه موارد دیگری جواب می‌دهد؛ به این موضوع فکر کن و سعی کن زمان را به سود خودت بگذرانی.

همیشه آماده باش

دوستی داشتم که همیشه در هر شرایطی به بدترین احتمالات ممکن فکر می‌کرد. از نظر من آدم منفی‌بافی بود و سعی می‌کردم از او دوری کنم تا من هم مثل خودش منفی‌باف نشوم. یک روز از روی کنجکاوی نزدش رفتم و پرسیدم واقعا چرا این‌قدر افکارش منفی است؟ در جواب به من گفت که “تو اشتباه فکر می‌کنی. من منفی‌نگر نیستم. فقط همیشه سعی می‌کنم برای بدترین‌ها آماده باشم. حال اگر این بدترین‌ها رخ ندادند که چه بهتر، اما اگر رخ دادند خودم را نمی‌بازم چون از قبل برای‌شان آماده بوده‌ام.”

جوابش مرا به فکر فرو برد. تا آن روز فکر می‌کردم مثبت‌اندیشی یعنی بستن ذهن بر روی تمام احتمالات منفی، اما طرز فکر دوستم به نظر کامل‌تر و عاقلانه‌تر جلوه می‌کرد. حالا که به حرفش فکر می‌کنم می‌بینم حق با او بوده. هیچ کس نگفته مثبت‌اندیشی با فکر کردن به احتمالات منفی در تضاد است. اما این نحوه فکر کردن به این احتمالات منفی است که می‌تواند روی طرز فکر کلی یک انسان اثر بگذارد.

به بیان دیگر، اگر هدف از فکر کردن به رویدادهای منفی این باشد که خودت را در این افکار حبس کنی و نسبت به جنبه‌های مثبت زندگی بی‌تفاوت بشوی، آن‌گاه کم‌کم تبدیل به انسان منفی‌نگر می‌شوی که هر لحظه در باتلاق این افکار مخرب بیشتر فرو می‌رود. اما از سوی دیگر، اگر اتفاقات مثبت اطراف خودت را دریابی و در عین حال حواست به احتمالات منفی هم باشد و خودت را برای آن‌ها آماده نگه داری، تو صاحب یک بینش صحیح و کامل نسبت به زندگی خواهی بود.

پس فکر نکن که اگر تمام مدت به نیمه پر لیوان نگاه کنی نیمه خالی لیوان هم پر می‌شود. فقط یک دیوانه می‌تواند شرایط بد را نادیده بگیرد. تو مثبت بیاندیش اما همزمان برای بدترین اتفاقات ممکن هم آمادگی داشته باش. تنها این‌گونه است که می‌توانی در بحران‌ها نیز در مقایسه با دیگران شرایط بهتری داشته باشی و خودت را حفظ کنی.

به طور معمول، بدترین رخدادها زمانی اتفاق می‌افتند که انتظارش را نداری. درست در همان زمان که فکر می‌کنی در بهترین شرایط ممکن قرار داری، ناگهان یک حادثه می‌تواند تو را از عرش به فرش برساند. اما اگر همیشه آماده بدترین‌ها باشی، قادر خواهی بود که جایگاه خودت در عرش را گرچه به سختی اما حفظ کنی. این یکی از رموز اساسی پیروزی است.

امروز، پلی است برای پس فردا

من دیدم، تو هم دیدی، من و تو هر روز با آن‌ها مواجه می‌شویم. آدم‌هایی را می‌گویم که به قول معروف فقط تا نوک دماغ‌شان را می‌بینند. همان‌هایی که افعال آینده جمله‌های‌شان به بیشتر از چند ساعت آینده کشیده نمی‌شود. همان‌هایی که همیشه عجله دارند، یک لحظه آرام و قرار ندارند، یک دقیقه به خودشان اجازه فکر کردن نمی‌دهند. همان‌هایی که باید به آن‌ها بگویی به کجا چنین شتابان؟

چنین اشخاصی تصور نمی‌کنند که آینده می‌تواند طولانی‌تر از چند ساعت بعد باشد. دوست هم ندارند به این فکر کنند که فردایی هم وجود دارد. راستی آدم‌هایی که به فردا خیلی اهمیت می‌دهند را هم دیده‌ام، تو هم دیده‌ای، من و تو هر روز با آن‌ها مواجه می‌شویم. پیش خودشان فکر می‌کنند خیلی داناتر از بقیه هستند. شاید غلط هم نباشد این طرز فکرشان. اگر دقت کنی می‌بینی معمولا آرام‌تر هستند و کارهای‌شان حساب شده‌تر است. اما همین آدم‌ها هم وقتی به فردا نزدیک می‌شوند حالت‌شان شبیه دسته اول آدم‌ها می‌شود و شکل اکثریت به خود می‌گیرند.

اما تو چطور باشی بهتر است؟ این‌که به چند ساعت بعد فکر کنی یا به فردا؟ یا به هیچ کدام؟ نه، هیچ کدام ایده‌آل نیست، چند ساعت بعد و فردا هم عاقلانه نیست. چرا دید خودت را وسیع‌تر نمی‌کنی؟ بیا از امروز به پس فردا فکر کن. امروز خودت را به چشم یک پل به پس فردا ببین. اهداف آینده خودت را تا پس فردا گسترش بده. به جای این‌که وقت و ذهن امروز خودت را روی چند ساعت بعد یا فردا سرمایه‌گذاری کنی، روی پس فردا تمرکز کن. شنیدی که می‌گویند زمان همه چیز را حل می‌کند؟ این وقتی درست است که زمان به نفع تو بگذرد نه به ضرر تو. چگونه زمان به نفع تو می‌گذرد؟ وقتی از حالا خودت را برای پس فردا آماده کنی.

من خیلی کم دیدم، تو هم شاید دیده باشی، من و تو کم دیدیم آدم‌هایی را که این‌گونه باشند و به پس فردا بیاندیشند. تعدادشان کم است اما همه این تعداد کم امروز معمولی هستند و پس فردا موفق، چون راز زمان را درک کرده‌اند. زمان یک دشمن کوتاه مدت و یک دوست دراز مدت است.

می‌دانم که می‌فهمی منظورم از چند ساعت بعد و فردا و پس فردا چیست. راستی امروز چند آجر به قصر پس فردایت اضافه کردی؟ 

واقعا فکر می‌کنی هنوز وقت هست؟

هر بار که به آرزوهایت فکر می‌کنی چه جمله‌ای به ذهنت می‌رسد؟ شاید تو نخواهی بگویی ولی من خودم می‌دانم؛ می‌دانم چون خودم هم همین فکر را می‌کردم. تو به خودت می‌گویی هنوز وقت هست. اما آیا واقعا هنوز وقت هست؟ بگذار صادقانه با تو صحبت کنم: هیچ تضمینی وجود ندارد که فرصت داشته باشی، که بتوانی به آن‌چه برای بعدا کنار گذاشته‌ای دست پیدا کنی، که روز مبادایی که برای آن برنامه‌ریزی کردی اصلا فرا برسد، که رویاهایت را بسازی، که از زندگی لذت ببری.

نه! منفی‌بافی نمی‌کنم. بیان حقیقت گاهی شاید تلخ باشد اما بیان کردنش مضرتر از نادیده گرفتن آن نیست. این را همه ما می‌دانیم. می‌دانم که تو هم می‌دانی. می‌دانم که تو هم به این موضوع فکر می‌کنی. اما هیچ کدام از ما دوست نداریم این جمله را به زبان بیاوریم. هیچ کدام از ما دوست نداریم به این حقیقت اعتراف کنیم که “قرار نیست همیشه وقت داشته باشیم.” 

شاید از دست من ناراحت بشوی. ایرادی ندارد. ناراحت شدن اولین واکنش منطقی در برابر حقایق تلخ است. بیشتر که به این موضوع فکر کنی دیگر ناراحت نخواهی شد. به مرور، درک و فهم جای نگرانی و ناراحتی را می‌گیرد و کمی بعد هم از این درک و فهم برای اقدامات درست کمک می‌گیری، به شرط آن‌که حرفم را خوب متوجه شده باشی و نشنیده نگیری. هر بار که خواستی کاری را به آینده موکول کنی و با جمله “حالا وقت برای این کارها هست” وجدان خودت را راحت کنی، به خودت یادآوری کن که یک بار هم همین جمله را به طور سوالی پیش خودت تکرار کنی: “حالا وقت برای این کارها هست؟”

سعی نکن خودت را گول بزنی. صادقانه جواب خودت را بده. کسی قرار نیست تو را قضاوت کند. این سوال را از خودت بپرس. مطمئنم به این جواب خواهی رسید که قرار نیست همیشه وقت داشته باشی. این را به خاطر بسپار که برای انجام دادن کارها هیچ وقت دیر نیست، اما برای پشت گوش انداختن کارها همیشه دیر است. هر وقت نکته حرفم را درک کردی، یک لبخند بزن. 🙂

به جای فراموش کردن، از گذشته پند بگیریم

گذشته

بعضی اوقات با برخی‌ها که از گذشته حرف می‌زنم، فورا می‌گویند که گذشته را فراموش کن و به آینده بیاندیش. این جمله همیشه برای من تعجب برانگیز بوده است. چرا باید یک نفر گذشته خودش را فراموش کند؟ اصلا چرا باید برای اندیشیدن به آینده، گذشته را فراموش کرد؟ مگر این دو چه منافاتی با هم دارند؟ معمولا بعد از شنیدن این جمله فورا می‌گویم این گذشته است که آینده را می‌سازد. واقعا هم همین‌طور است. اگر خوب به ماجرا نگاه کنید می‌بینید که زندگی امروز ما نتیجه کارهای دیروزمان است. اگر دیروز آن تصمیم را نمی‌گرفتید یا این راه را انتخاب نمی‌کردید شاید الان در موقعیت دیگری زندگی می‌کردید. تا به حال به این دید به گذشته خود نگاه کرده‌اید؟

شاید عده‌ای معتقد باشند که گذشته مهم نیست و این تصمیمات امروز ما است که روی آینده ما تاثیر خواهند گذاشت، اما من می‌گویم این کاملا غلط است. امروزی که قرار است آینده خود را روی آن بنا کنیم در واقع خودش روی گذشته بنا شده است. وقتی کسی می‌گوید گذشته را فراموش کن به این معنی است که بنیان اصلی زندگی را باید فراموش کرد که عملا غیرممکن است. به فراموشی سپردن گذشته، صرفا نادیده گرفتن همه آن چیزی است که زمان حال ما را می‌سازد. گذشته به هیچ وجه قابل پاک شدن نیست، فقط بعضی از ما برای فرار از مسئولیت کارهایی که قبلا انجام دادیم ترجیح می‌دهیم چشمان خودمان را روی گذشته‌مان ببندیم.

بین سه زمان اصلی، یعنی گذشته و حال و آینده، این همیشه گذشته است که از دید ما مورد غضب قرار می‌گیرد، این در حالی است که باهوش‌ترین انسان‌ها کسانی هستند که سعی می‌کنند از دیروز خودشان برای تصمیمات امروزشان پند بگیرند تا بتوانند فردای بهتری را برای خودشان فراهم بیاورند. قبل از این‌که دوباره از دست گذشته خودمان عصبانی شویم و تصمیم بگیریم به کلی آن را فراموش کنیم (یا در واقع صورت مساله را پاک کنیم) بد نیست به این فکر کنیم که چطور می‌شود از دیروز خودمان بیاموزیم.

تصمیمات اشتباهی که گرفته بودیم

اول از هر چیز این را اعتراف کنم که همه ما، در هر سن و شرایطی که باشیم همیشه ممکن هست که اشتباه کنیم. اشتباه کردن و تصمیم غلط گرفتن امر عجیب و غریبی نیست که بخواهیم خودمان را از آن مبرا بدانیم. هیچ کس آن‌قدر کامل نیست که هرگز اشتباهی مرتکب نشود. پس به خودتان بقبولانید که هرازگاهی ممکن است ناخواسته تصمیمی بگیرید که بعدا بفهمید اشتباه بوده است. به جای این‌که خودتان را سرزنش بکنید که چرا و چطور این اشتباه را مرتکب شده‌اید، اول سعی کنید بفهمید کجای راه را کج رفته‌اید، بعد به این فکر کنید که چطور می‌توانید آن را جبران کنید و در آخر هم تلاش کنید تا دوباره آن اشتباه را تکرار نکنید. با سرزنش کردن خودتان دقیقا به هیچ نتیجه‌ای نمی‌رسید. هیچ آدم عاقلی در دنیا وجود ندارد که کاری را انجام دهد که هیچ نتیجه مفیدی به دنبال نداشته باشد. با این حساب فقط احمق‌ها خودشان را سرزنش می‌کنند.

گذشته

تصمیمات درستی که گرفته بودیم

گذشته هیچ کس طوری نیست که تماما مملو از تصمیمات غلط باشد. حتی بداقبال‌ترین آدم‌ها هم می‌توانند در گذشته خود نقاطی را پیدا کنند که ارزش افتخار کردن به آن‌ها را داشته باشند. هر زمان که از دست خودتان و تصمیمات اشتباهی که قبلا گرفته‌اید کلافه شدید و به این نتیجه رسیدید که بهتر است گذشته خودتان را فراموش کنید، سعی کنید به این فکر کنید که قبلا چه کارهای مفیدی انجام داده‌اید یا چه تصمیمات درستی گرفته‌اید. با این کار به خودتان یادآوری می‌کنید که گذشته ذات تلخی ندارد، همه چیز به این بستگی دارد که شما با چه دیدی به آن نگاه کنید. اگر دیدتان مثبت باشد و موفقیت‌های دیروز خود را به خاطر بیاورید، کم‌کم اعتماد به نفس‌تان هم افزایش می‌یابد. همین اعتماد به نفس می‌تواند به شما در گرفتن تصمیمات دشوار در زمان حال نیز کمک کند. وقتی بدانید که قبلا خودتان را به خودتان ثابت کرده‌اید و موفقیت‌هایی را به دست آورده‌اید، باورتان خواهد شد که امروز هم می‌توانید از پس کارها بر بیایید.

Jack Canfield: آدم‌های موفق بدون توجه به این‌که در اطراف‌شان چه می‌گذرد همیشه دیدگاه مثبت خودشان را حفظ می‌کنند. آن‌ها به جای شکست‌های گذشته‌شان، روی موفقیت‌های گذشته خود تمرکز می‌کنند و به جای این‌که به عوامل مزاحم زندگی فکر کنند، با جدیت تلاش می‌کنند که بر روی اقدامات سازنده‌ای متمرکز شوند که در آینده آن‌ها را به اهداف‌شان خواهند رساند.

تصمیماتی که هیچ وقت نگرفتیم

یک سری از تصمیمات هم هستند که هنوز نگرفته‌اید. خیلی از ما وقتی به عقب برمی‌گردیم و در گذشته خودمان کندوکاو می‌کنیم می‌بینیم هنوز راه‌هایی وجود دارند که به دلایل مختلف طی نکرده‌ایم، درهایی وجود دارند که به دلایل مختلف هرگز بازشان نکرده‌ایم. شاید آن زمان می‌ترسیدیم یا این‌که توانایی و قدرت مواجهه با آن‌چه در انتظارمان بود را نداشتیم. اما حالا می‌تواند زمان خوبی باشد برای برگشتن و پیمودن راه‌های ناشناخته زندگی. گاهی همین گذشته می‌تواند جواب ما برای پیدا کردن مسیر آینده باشد. شاید پشت یکی از همان درهای بسته دیروز، همان فردایی باشد که امروز آرزویش را داریم.

آن‌چه از دست داده‌ایم

تقریبا همه ما در گذشته خود موقعیت‌ها، فرصت‌ها و آدم‌هایی را از دست داده‌ایم، در این هیچ شکی نیست. اما افسوس خوردن به خاطر آن‌چه از دست داده‌ایم واقعا چه فایده‌ای برای ما به دنبال دارد؟ آیا دوباره می‌توانیم هر چیزی که باختیم را دوباره به دست بیاوریم؟ مسلما نه. در عوض می‌توانیم به این فکر کنیم که چرا آن‌ها را باختیم. به این فکر کنیم که چه رفتاری از ما سر زده و چه اقدامات اشتباهی را انجام داده‌ایم که از این فرصت‌ها دور مانده‌ایم. از سوی دیگر، باید این را هم به خودمان یادآوری کنیم که تمام فرصت‌های از دست رفته لزوما موقعیت‌های خوبی نبوده‌اند، شاید اگر به آن موقعیت‌ها می‌رسیدیم امروز شرایط بدتری را تجربه می‌کردیم.

گذشته

آن‌چه به دست آورده‌ایم

در برابر چیزهایی که از دست دادیم، بد نیست به خودمان یادآوری کنیم که چه دست‌آوردهایی را در گذشته تصاحب کرده‌ایم. اغلب اوقات، ما آدم‌ها یادمان می‌رود که چه داریم و مدام به این فکر می‌کنیم که چه چیزهایی را نداریم. کلیشه‌ها می‌گویند به نیمه پر لیوان نگاه کن. شاید خیلی تکراری به نظر برسد، ولی واقعا گاهی لازم است با دقت بیشتری به اطراف خودمان نگاه کنیم و به خاطر آن‌چه امروز داریم، ممنون موفقیت‌های گذشته خود باشیم.

Rick Warren: ما محصول گذشته خود هستیم، اما نباید در آن زندانی شویم.

در گذشته غرق نشویم

از تمام این حرف‌ها که بگذریم، لازم است به این نکته هم اشاره کنم که گیر کردن در گذشته اصلا نتایج خوبی به همراه ندارد. این‌که مدام به فکر گذشته باشیم و از زمان حال و آینده خودمان غافل شویم نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه مشکلی به مشکلات دیگرمان نیز می‌افزاید. برخی افراد را می‌شناسم که هر وقت حرف می‌زنند، همه جملات‌شان به گذشته محدود می‌شود. به نظر من این افراد آینده روشنی نخواهند داشت چون اصلا به آن فکر نمی‌کنند. نباید فراموش کنیم که آینده‌ای هم وجود دارد که از همین حالا باید خودمان را برای آن آماده کنیم. باید آینده‌ای بسازیم که به یک گذشته پر از شکست تبدیل نشود. به هر حال، گذشته امروز ما، آینده دیروز ما بوده است.