چرا فونت؟ چرا ایران یکان؟

اگر نگاهی به دریای بی‌کران وب بیاندازید، و البته منظورم صرفا وب فارسی نیست، چیزی که به وضوح در این عرصه خودنمایی می‌کند، حضور و خودنمایی انواع فونت‌های مختلف است. یکی از جذابیت‌های اینترنتی غرق شدن در گستردگی فونت‌هاست. بسیاری از وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌های انگلیسی که تقریبا هر روز با آن‌ها روبه‌رو می‌شوم سعی می‌کنند اتکای خودشان به سلیقه خود در انتخاب فونت‌ها را فریاد بزنند. در واقع فونت‌های خوب یکی از نقاط قوت صفحات برتر اینترنتی به حساب می‌آید.

هر فونتی برای خودش یک شخصیت منحصر به فرد دارد و دارای ویژگی‌هایی متمایز است. مزایای انتخاب یک فونت مناسب، به خصوص در وبلاگ‌ها جلوه پیدا می‌کند. یک وبلاگ متکی به محتوای نوشتاری است. حال اگر این محتوای نوشتاری با رسم‌الخط زیبا و در عین حال خوانایی نوشته نشده باشد، قطعا ذهن و چشم مخاطب را خسته می‌کند و این برای یک وبلاگ یعنی کاهش تعداد مخاطبین و ناتوانی در جذب بازدیدکننده. به همین دلیل است که اکثر بلاگرها روی فونت‌ وبلاگ‌های خودشان حساس هستند و سعی می‌کنند فونتی را انتخاب کنند که برای بازدیدکننده‌های‌شان گیرا باشد.

این در حالی است که در وب فارسی تا چند سال پیش خبری از نقش مهم فونت یا همان رسم‌الخط نبود. تقریبا تمام صفحات اینترنتی فارسی با فونت‌هایی نوشته می‌شدند که اساسا برای زبان انگلیسی طراحی شده بودند و همخوانی کاملی با زبان فارسی نداشتند. البته این فقط به دنیای وب محدود نمی‌شد، همه چیز حتی نوشتارها و مقالاتی هم که با کامپیوتر نوشته می‌شدند، مثل متونی که با نرم‌افزارهایی همچون Word آماده و بعد چاپ می‌شدند همگی اکثرا یا با فونت تاهوما تولید می‌گردیدند یا فونت آریال که هیچ کدام خوانایی قابل قبولی نداشتند.

خوشبختانه طی چند سال اخیر و به لطف عزیزانی همچون مسلم ابراهیمی، رسم‌الخط دیجیتال در زبان فارسی در حال شکل گرفتن و متنوع‌تر شدن است. حالا ما فونت‌های خوبی برای استفاده در وبلاگ‌ها و متون وب و در مجموع تمامی نوشته‌های تولید شده با کامپیوتر داریم، و بله من گفتم فونت‌ها. از کلمه جمع استفاده کردم چون اکنون نه یک فونت بلکه چندین فونت مختلف در اختیار داریم که می‌توانیم از بین آن‌ها بر مبنای سلیقه‌مان گزینه‌های برتر را برگزینیم.

این‌ها را تا این‌جا نوشتم تا تاکید کنم که اکر وبلاگ‌نویس هستی باید حتما به فکر انتخاب یک فونت خوب و خوانا برای وبلاگت باشی و این لطف را به خواننده‌های وبلاگت بکنی که نوشته‌هایت را راحت‌تر بتوان خواند.

حالا اگر می‌پرسی من چه فونتی را پیشنهاد می‌کنم، باید بگویم که بر مبنای تجربه‌ام هیچ فونتی زیبایی و خوانایی ایران یکان را ندارد. اگرچه مطابق آماری که آقای مسلم ابراهیمی منتشر کرده است، فونت ایران سنس بیشترین طرفدار را در بین سایت‌های مطرح فارسی دارد و ایران یکان در این میان مقام چهارم را به خودش اختصاص داده است، اما با توجه به این‌که ایران یکان عمر کمی دارد و فونت جوانی به حساب می‌آید، می‌توان انتظار داشت که در آینده نه چندان دور میزان اقبال عمومی از این رسم‌الخط بیشتر شود.

ایران یکان در اصل بر مبنای فونت یکان طراحی شده است، اما در اصل نسخه کامل‌تر یکان به حساب می‌آید. از آن‌جا که فونت یکان از برخی جهات مشکلاتی داشت، تصمیم بر طراحی مجدد این فونت و حل مشکلات آن گرفته شد، ولی چون تغییرات زیاد و قابل توجه بود نسخه جدید را تحت عنوان یک فونت جدید و ریشه گرفته از فونت یکان منتشر کردند و این‌گونه بود که ایران یکان ابداع شد.

تمام متون این وبلاگ بر مبنای فونت ایران یکان نوشته شده است. پس اگر به دنبال نمونه‌ای از این رسم‌الخط هستی می‌توانی این وبلاگ را مورد قضاوت قرار بدهی.

در هر صورت حتی اگر از ایران یکان هم خوشت نیامد، پیشنهاد می‌کنم حتما فونت‌های دیگر فارسی را هم مورد بررسی قرار بده و همان موردی را انتخاب کن که به نظرت کامل‌تر و خواناتر است. هر چه باشد بهتر از تاهوما یا آریال است.

انتشار منظم محتوا برای وبلاگ چه اهمیتی دارد؟

اگر چند ماه قبل به سراغ من میامدی و از من می‌پرسیدی هر چند وقت یک بار باید در وبلاگم مطلب جدیدی بنویسم، قطعا نمی‌گفتم روزی یک بار، حتی نمی‌گفتم هفته یا ماهی یک بار. پاسخ من به تو این می‌بود که هر وقت دوست داشتی بنویس. آن زمان فکر می‌کردم برای وبلاگ‌نویسی نویسنده نباید خودش را تحت فشار قرار بدهد و باید فقط زمانی دست به کیبورد بشود که دلش بخواهد بنویسد. با همین طرز فکر بود که برخی اوقات فقط ماهی یک نوشته در وبلاگم منتشر می‌کردم و فکر می‌کردم با این کار گرچه کمیت مطالبم کمتر خواهد بود اما در عوض، کیفیت‌شان مناسب است.

اما اکنون اگر همین سوال را از من بپرسی، باز هم نخواهم گفت حتما لازم است روزی یک بار بنویسی، ولی ضروری است که نوشتارهایت را به طور منظم منتشر کنی. به این فکر کن که تو برای مخاطب وبلاگت مشغول فعالیت هستی و این مخاطب اگر بداند هر چند وقت یک بار باید منتظر یک نوشتار جدید از سوی تو باشد، مسلما تمایل بیشتری به دنبال کردن وبلاگ تو خواهد داشت. وبلاگی که به طور منظم با مطالب جدید آپدیت می‌شود، شانس بیشتر و بهتری برای جذب مخاطب و کسب اعتبار دارد.

اصلا مهم نیست که برنامه انتشار مطالب وبلاگت روزانه باشد یا هفتگی یا ماهانه. اگر از آن دسته از نویسنده‌هایی هستی که برای انتشار روزانه محتوا خلاقیت و زمان کافی را داری، پس جدول انتشار مطالبت را طوری تنظیم کن که هر روز وبلاگت به روز شود. اگر زیاد اهل روزانه‌نویسی نیستی، می‌توانی روی انتشار هفته‌ای دو یا سه مطلب یا ماهی پنج یا ده نوشته تمرکز داشته باشی.

حفظ نظم در انتشار مطالب وبلاگ نه تنها می‌تواند وبلاگت را در ذهن بازدیدکننده‌ها معتبر جلوه بدهد و کاری کند که آن‌ها به سادگی وبلاگ‌ت را فراموش نکنند، بلکه می‌تواند موتورهای جست‌وجو را هم راضی کند که به وبلاگت اولویت بیشتری بدهند. از این گذشته، بلاگرهای منظم در بین باقی بلاگرها جایگاه بالاتری دارند، پس این فرصت را هم خواهی داشت که با بلاگرهای بهتری ارتباط برقرار کنی و موقعیت وبلاگ خودت را بهبود ببخشی.

فراموش نکن، من دارم در مورد جدول انتشار محتوا صحبت می‌کنم و نه جدول تولید محتوا. ممکن است یک نویسنده برنامه زمانی روزانه برای وبلاگ خودش تنظیم کرده باشد و معین کرده باشد که هر روز یک نوشته جدید در وبلاگش منتشر کند، اما این لزوما به آن معنا نیست که این نویسنده باید حتما روزی یک مطلب بنویسد. خود من، با این‌که روزانه یک نوشته در وبلاگم منتشر می‌کنم، اما برخی روزها چند مطلب می‌نویسم و برخی روزها نیز به خودم استراحت می‌دهم و چیزی نمی‌نویسم و از مطالبی که قبلا برای خودم ذخیره کردم استفاده می‌کنم و منتشرشان می‌نمایم. 

همان‌طور که در تیتر این نوشتار هم گفتم، حفظ نظم در انتشار محتوا خیلی مهم است. این را کسی که برای مدتی منظم نوشته است خوب می‌داند. بنابراین یا باید منظم نوشت، یا اصلا ننوشت.

چطور همین الان یک پست جدید بنویسی؟

وبلاگ‌نویسی بر خلاف آن‌چه که خیلی‌ها تصور می‌کنند کار طاقت‌فرسایی نیست. اساسا نویسندگی یک فعالیت ذهنی لذت‌بخش و جذاب است به شرط آن‌که بدانی چگونه با ذهن خودت برای نوشتن ارتباط برقرار کنی. مشکلی که در اکثر نوشته‌های آموزش نویسندگی یا آموزش وبلاگ‌نویسی می‌بینم این است که بیش از حد به حواشی می‌پردازند. امروز می‌خواهم یک راست بروم سر اصل مطلب و به تو کمک کنم که همین الان، دقیقا همین حالا دست به کار شوی و یک نوشته جدید به وبلاگت اضافه کنی.

قبل از شروع، یک جای خوب برای نوشتن انتخاب کن. محلی که برای نوشتن انتخاب می‌کنی از خود نوشته و نحوه نوشتنت خیلی مهم‌تر است چون تقریبا روی تمام مراحل تولید محتوا توسط تو تاثیر مستقیم می‌گذارد. یک اتاق ساکت و دنج پیدا کن که عوامل مزاحمی مثل تلویزیون و سروصدا تا حد امکان در آن وجود نداشته باشد. ترجیحا جایی باشد که از بودن در آن لذت می‌بری. اگر داخل خانه هستی بالکن یا اتاق خودت که در آن احساس آرامش کنی انتخاب خوبی است، اگر بیرون هستی پارک یا یک کافی شاپ که شلوغ نباشد بد نیست.

حالا که جای مورد نظرت را پیدا کردی و الان پشت کامپیوترت نشستی تا دست به کار بشوی، چشمانت را برای چند لحظه ببند و از میان هزاران هزار ایده مختلفی که برای موضوع نوشتارت پیدا می‌کنی یکی را انتخاب کن و باقی را کاملا از ذهنت دور نگه دار. مشکل اصلی خیلی از بلاگرهای ضعیف این است که نمی‌توانند روی سوژه نوشتارشان تمرکز کنند. وقتی موضوع را انتخاب کردی دیگر فقط به همان موضوع فکر کن و به ذهنت اجازه نده بین سوژه‌های مختلف از این شاخه به آن شاخه بپرد.

الان محل مناسب و موضوع مناسب را داری و احتمالا آماده هستی که نوشتن را آغاز کنی. اما نه، هنوز یک مرحله دیگر قبل از دست به کیبورد شدن باقی مانده است و آن مرحله چیزی نیست جز دور ریختن حس کمال‌گرایی. پیش خودت فکر نکن که الان هر جمله‌ای که می‌نویسی یا هر کلمه‌ای که تایپ می‌کنی باید آن‌قدر عالی باشد که همه بدانند تو چه نویسنده خوبی هستی. این طرز فکر باعث می‌شود که برای نوشتن یک پست، بیش از آن‌چه لازم است زمان خودت را خرج کنی. دیری نمی‌گذرد که از نوشتن خسته می‌شوی و نویسندگی به نظرت یک کار پیچیده و سخت جلوه می‌کند. این فکرها را کنار بگذار و فقط بنویس، دقیقا همان چیزی که همان لحظه به فکرت می‌رسد را به نوشتار تبدیل کن. همیشه وقت برای ویرایش هست.

همین که با این شیوه اولین کلمات را روی صفحه بنویسی، ناگهان می‌بینی که انگار مغزت روی حالت اتوپایلت دارد کار می‌کند و پست جدید وبلاگت هر لحظه در حال کامل‌تر شدن است. این‌جاست که لذت نوشتن را درک خواهی کرد. تو فقط برای نوشتن باید به ذهن و افکارت اطمینان کنی و به مغزت اجازه بدهی خودش کنترل انگشتانت را روی کیبورد به دست بگیرد. تو فقط یک پل ارتباط هستی بین مغز و انگشتانت. بقیه کارها خود به خود انجام می‌شوند. چند دقیقه بعد خودت احساس می‌کنی که انگار هر چه می‌خواستی در مورد آن موضوع نوشته‌ای و حالا دیگر وقت تمام کردن نوشتار است. شاید چند بار اول شگفت‌زده بشوی که آیا این واقعا خودت بودی که به این سرعت و به همین راحتی یک نوشته را به پایان رساندی؟ البته تعجب هم دارد، اما به مرور عادت می‌کنی.

این‌گونه است که می‌توانی به یک نویسنده تبدیل بشوی. اگر شوق نوشتن و ارتباط برقرار کردن با کلمات در دلت باشد، ذهنت خودش بلد است همه کارها را انجام بدهد. وقتی نوشتنت تمام شد، هر چقدر دوست داری می‌توانی برای ویرایش نوشته وقت بگذاری، گرچه از آن‌جایی که نوشته تو از دل و ذهنت جان گرفته معمولا به ویرایش زیادی احتیاج ندارد و این را خودت هم متوجه خواهی شد. بله، من به همین سادگی هر روز می‌نویسم و از نوشتن لذت می‌برم. تو هم حتما می‌توانی.

صدمین نوشتار وبلاگ

این صدمین پست من در این وبلاگ است. حقیقت را بگویم، خودم خیلی شگفت‌زده و خوشحال هستم. به یاد ندارم قبلا در تمام نه سال فعالیتم در حیطه وبلاگ‌نویسی، تعداد مطالبم در یک وبلاگ سه رقمی شده باشد. مجموع نوشته‌هایم تا امروز را که نمی‌دانم و حسابش از دستم در رفته است، اما مطمئنم این اولین بار است که در یک وبلاگ تعداد نوشته‌هایم به عدد صد می‌رسد. اعتراف می‌کنم روزی که این وبلاگ را راه‌اندازی کردم حتی فکرش را هم نمی‌کردم که آن را به این‌جا برسانم.

گرچه من این وبلاگ را تحت یک دامنه دیگر در مهر ماه سال ۱۳۹۴ راه‌اندازی کردم، ولی با توجه به این‌که وبلاگ شخصی من با دامنه جدید کم‌کم شکل فعالیت متفاوتی پیدا کرد، پس من هم تاریخ تاسیس این وبلاگ را همان دوم اردیبهشت ۹۶ می‌دانم، یعنی همزمان با تاریخ انتشار اولین پست آرشیو وبلاگ. با این حساب، من در دومین سال فعالیت این وبلاگ موفق شده‌ام صدمین پست خودم را تقدیمت کنم. امیدوارم تو به عنوان مخاطب من تا اینجای کار از نوشتارهایم راضی بوده باشی.

طی چند هفته گذشته بارها با خودم فکر کردم در صدمین پست خودم در مورد چه چیزی بنویسم بهتر است؟ هزاران ایده مختلف به ذهنم خطور کرد، اما در نهایت فکر می‌کنم منطقی باشد اگر بخواهم چند خطی در مورد آینده این وبلاگ بنویسم تا بدانی چه نقشه‌هایی در سر می‌پرورانم.

پیش از هر چیز، این را مشخص کنم که روند وبلاگ‌نویسی روزانه من قرار است همچنان ادامه پیدا کند. طبق وعده‌هایی که حدود دو ماه پیش به خودم دادم، تا جایی که توانایی کافی داشته باشم هر روز یادداشتی هر چند کوتاه و مختصر در این وبلاگ منتشر خواهم کرد، آن هم با هر موضوع جالبی که به ذهنم برسد. من بر این باور هستم که یک وبلاگ شخصی باید چنین باشد، پس این نظم تولید محتوا را حفظ خواهم کرد.

به غیر از این، به زودی قرار است ظاهر این وبلاگ کمی تغییر کند. از چند روز پیش با یکی از دوستان خیلی خوبم آقای عباس شکیبا و دوستان دیگر مشغول تبادل نظر در مورد ظاهر جدید این وبلاگ هستیم و طرح‌های اولیه آن را آماده کرده‌ایم. دوست ندارم در این مورد اطلاعات بیشتری را افشا سازم چون می‌خواهم سورپرایزت کنم. فقط در همین حد بگویم که قرار است با یک ظاهر کاملا مینیمال مواجه بشوی.

به دلایلی که بعدا در موردشان خواهم نوشت، این وبلاگ تنها جایی در دنیای آنلاین خواهد بود که بیشتر وقتم را در آن خواهم گذراند و به همین خاطر می‌خواهم توجه بیشتری به آن داشته باشم. فکر می‌کنم با این تغییرات، این‌جا نه تنها برای من بلکه برای تو هم جالب‌تر و جذاب‌تر از گذشته بشود. 

شاید انتظار داشتی برای صدمین پست وبلاگ با یک مقاله مفصل و طولانی مواجه بشوی، اما من سادگی و اختصار را بیشتر می‌پسندم. دقیقا صد روز دیگر در مقاله دویستم خودم، باز هم در مورد آینده این وبلاگ گپ خواهیم زد.

مزایای اشتراک گذاری اتوماتیک محتوا در شبکه‌های اجتماعی برای وبلاگ‌نویس‌ها

اگر از هر وبلاگ‌نویسی بپرسی که نظرش در مورد شبکه‌های اجتماعی چیست، به طور حتم خواهد گفت پلتفرم‌های اجتماعی در کنار تمام مشکلاتی که برای وبلاگ و وبلاگ‌نویسی ایجاد کرده‌اند اما فوایدی هم برای بیشتر دیده شدن محتوای وبلاگ هم دارند. شبکه‌های اجتماعی بسته به ماهیت و محبوبیت خود، تعداد کاربران فراوانی را به سمت خودشان جذب می‌کنند و هر کجا که کاربران زیادی وجود داشته باشند، جای مناسبی است برای شروع بازاریابی برای محتوای وبلاگ. شاید بلاگرهایی وجود داشته باشند که کلا از شبکه‌های اجتماعی غافل باشند، اما وبلاگ‌نویس‌هایی که از شبکه‌های اجتماعی برای افزایش بازدیدکننده‌های وبلاگ خود کمک می‌گیرند خیلی زودتر به نتیجه دلخواه‌شان دست پیدا می‌کنند.

با این حال، اشتراک گذاری محتوا در شبکه‌های اجتماعی ممکن است برای وبلاگ‌نویس‌ها مشکلاتی را هم به همراه داشته باشد. اصلی‌ترین مشکل این است که شبکه‌های اجتماعی آن‌چنان جذابیتی برای کاربران خود دارند که ممکن است وبلاگ‌نویس‌ها را هم به سمت خودشان بکشانند. چه بسیار بلاگرهایی که با هدف ساختن اکانت برای وبلاگ‌شان یا به اشتراک گذاری محتوای وبلاگ‌شان وارد شبکه‌های اجتماعی شده‌اند و بعد از مدتی به این نتیجه رسیده‌اند که پلتفرم‌های اجتماعی برای آن‌ها محیط جالب‌تری در مقایسه با وبلاگ‌ها دارند و در نتیجه وبلاگ خود را رها کرده‌اند و شبکه‌های اجتماعی را جایگزینش کرده‌اند. 

به همین دلیل است که این‌جا سرویس‌های به اشتراک گذاری اتوماتیک محتوا در شبکه‌های اجتماعی به کمک وبلاگ‌نویس‌ها می‌آیند. به کمک چنین ابزارهایی، دیگر لازم نیست هر بار برای گذاشتن لینک مطلب جدید وبلاگ خود وارد شبکه‌های اجتماعی مختلف بشوید و حواس‌تان پرت شود. این ابزارها این امکان را برای شما فراهم می‌کنند تا به محض انتشار محتوای جدید، لینک نوشتارتان به طور همزمان و بلافاصله در تمام پلتفرم‌هایی که در این ابزارها ثبت کرده‌اید به اشتراک گذاشته شود. 

البته در این زمینه ابزارهای متنوعی تا کنون طراحی و منتشر شده‌اند. من تا چند وقت پیش از ابزاری به نام IFTTT کمک می‌گرفتم. البته IFTTT تنها به منظور اشتراک گذاری پست‌های جدید در شبکه‌های اجتماعی طراحی نشده است و کارایی‌های فراوان و متنوعی دارند، اما یکی از بهترین توانایی‌هایش همین است. فقط کافی است پلتفرم وبلاگ‌نویسی وبلاگ خود را به اکانت خود در پلتفرم‌های اجتماعی مختلف متصل کنید تا به طور اتوماتیک تمام مطالب جدید وبلاگ‌تان در آن اکانت‌ها به اشتراک گذاشته شود. این ابزار هر بار که دستوری را اجرا می‌کند می‌تواند به شما اعلانی هم ارسال کند تا شما مطمئن شوید که کار به خوبی انجام شده است.

گرچه IFTTT ابزار فوق‌العاده‌ای است، اما بنا به تجربه من هر از گاهی پیش می‌آید که نمی‌تواند فرمان را به درستی و به موقع اجرا کند. مشکلات جزئی‌ای که من تجربه کردم (و شاید اشتباه از من بوده باشد) من را بر آن داشت که به سمت ابزار دیگری به نام جت‌پک هدایت شوم. مزیت اصلی جت‌پک این است که توسط شرکت اتوماتیک، شرکت پشتیبان وردپرس دات‌کام طراحی و تولید شده است و به همین دلیل هماهنگی خوبی با سیستم مدیریت محتوای وردپرس دارد. از سوی دیگر، نسخه فارسی آن‌ هم موجود است که این برای کاربران ناآشنا با زبان انگلیسی مزیت بزرگی محسوب می‌شود.

با تمام این حرف‌ها، گرچه ابزارهای متعدد دیگری هم با همین هدف در اینترنت یافت می‌شوند، اما اگر نظر من را بخواهید و اگر کاربر وردپرس هستید و وبلاگ‌تان از این پلتفرم قدرتمند نیرو می‌گیرد، به شما پیشنهاد می‌کنم جت‌پک را حتما روی وبلاگ خود نصب کنید و از مزایای پرشمار آن، از جمله اشتراک گذاری اتوماتیک محتوا در شبکه‌های اجتماعی بهره‌مند شوید.

هفده سال پیش اتفاق افتاد

دقیقا هفده سال پیش در چنین روزی بود که یک اتفاق مهم در دنیای اینترنت فارسی رخ داد. دقیقا از هفده سال پیش دنیایی خلق شد که من و بسیاری دیگر درگیرش شدیم. دقیقا هفده سال پیش بود که اولین وبلاگ فارسی پا به عرصه وجود گذاشت و رسمی را پایه‌گذاری کرد که تا امروز ادامه داشته است. از آن روز، ما وبلاگ‌نویس‌ها شانزدهم شهریور را گرامی می‌داریم؛ روزی با عنوان روز وبلاگستان فارسی.

امروز هفدهمین بار است که روز وبلاگستان فارسی را ارج می‌نهیم. از این بابت بسیار خرسندم که در چنین روزی در جمع وبلاگ‌نویس‌ها قرار دارم و می‌توانم در این زمینه نوشته‌ای هر چند کوتاه و مختصر بنویسم. راستش را بخواهی حالا که فکرش را می‌کنم می‌بینم از زمانی که وبلاگ‌نویسی را شروع کردم تا به حال در مورد روز وبلاگستان فارسی چیزی ننوشته‌ام. برایم جالب است! در هر حال این اولین بار است که به این موضوع می‌پردازم.

بعد از کمی چرخ زدن در اینترنت و خواندن چند مقاله با همین مضمون، متوجه شدم که اکثر وبلاگ‌نویس‌ها در این روز شروع می‌کنند به انتقاد کردن از وضعیت وبلاگستان فارسی. شاید حجم قابل توجهی از مقالات مرتبط، به کمبودهای این حیطه بین بلاگرهای ایرانی پرداخته باشد، اما در این نوشته که مشغول خواندنش هستی به هیچ وجه خبری از مرور کردن کمبودها و نکات منفی نیست.

برعکس خیلی‌ها، من به آینده وبلاگ‌نویسی فارسی کاملا امیدوار هستم. ممکن است به عقیده بعضی از دوستانم وبلاگ‌ها دیگر رونق گذشته را نداشته باشند و کمتر مورد توجه قرار بگیرند، ولی من می‌گویم که وبلاگستان فارسی که اکنون به هفده سالگی رسیده تازه بالغ شده است. این‌که تعداد وبلاگ‌ها کمتر از چند سال اول دوران زندگی وبلاگستان است کاملا صحت دارد، این‌که شبکه‌های اجتماعی تمرکز خیلی از بلاگرها را به سمت خودشان جذب کرده‌اند و سبب شده‌اند که بلاگرها از وبلاگ‌شان غافل شوند کاملا صحت دارد، ولی با این همه، وبلاگ‌هایی که تا امروز باقی مانده‌اند از جنس وبلاگ‌های دائمی هستند.

وبلاگ‌نویس‌های امروز وقتی به نوشتن مشغول می‌شوند یا به فعالیت خود ادامه می‌دهند، اغلب یک هدف منطقی دارند و می‌دانند که دقیقا از وبلاگ‌شان چه می‌خواهند. آن‌ها که هنوز می‌نویسند یا آن‌ها که در آینده به جمع ما خواهند پیوست اکثرا از نوشتن لذت می‌برند و اهداف‌شان به مسائل کم اهمیتی مثل کسب درآمد از وبلاگ یا کسب شهرت محدود نمی‌شود. بلاگرهای این نسل و نسل‌های آینده دیگر مثل گذشته دید اشتباهی نسبت به وبلاگ‌نویسی ندارند چون می‌دانند که از راه نوشتن نمی‌توان به این اهداف زودهنگام و کم‌ارزش رسید.

با این همه، این وظیفه ما وبلاگ‌نویس‌هاست که به حفظ و بقای وبلاگستان فارسی کمک کنیم و این میسر نمی‌شود مگر با همکاری با یکدیگر. این من و توی وبلاگ‌نویس هستیم که هفده سال دنیای وبلاگ‌های فارسی را زنده نگه داشته‌ایم و از این به بعد هم باید به همت خود بیافزاییم و بیشتر بکوشیم تا با وجود عرصه‌های فراوان نشر و بازنشر محتوای زرد و سطحی، همچنان به تولید و اشتراک گذاری محتوای مفید کمک کنیم. 

در مجموع، امید من این است که وبلاگ‌نویسی از این پس با اقبال بیشتری مواجه شود. من به عنوان عضو کوچکی از وبلاگستان فارسی از زمانی که این وبلاگ را راه‌اندازی کردم در کنار پرداختن به موضوعات دیگر، به فوت و فن‌های وبلاگ‌نویسی هم پرداخته‌ام و خواهم پرداخت تا به نوبه خودم کمکی کنم به کسانی که دوست دارند وارد این دنیای جذاب بشوند؛ درست مثل عزیزانی همچون عباس شکیبا و شاهین کلانتری و باقی دوستانی که در صفحه وبلاگ‌های محبوبم معرفی‌شان کردم و نوشتارهای‌شان را در شبکه‌های اجتماعی نیز بازنشر می‌دهم.

تمام کارهایی که به آن‌ها اشاره کردم کار سختی نیست و هر بلاگری خیلی راحت می‌تواند این موارد را به لیست کارهای ضروری وبلاگش اضافه نماید. تو هم اگر وبلاگ‌نویس هستی کاملا دوستانه از تو تقاضا می‌کنم که به بلاگرهای دیگر کمک کنی. ما در کنار هم قطعا سطح اینترنت فارسی را بالا می‌بریم و بالا نگاه خواهیم داشت.

از پست‌های طولانی تا پست‌های کوتاه

من به عنوان یک وبلاگ‌نویس تا همین چند ماه پیش همیشه بر این عقیده بودم که پست‌های وبلاگی باید حتما طولانی باشند و منظورم از طولانی بالای هزار کلمه بود. تا این‌که از یکی دو ماه پیش تصمیم گرفتم نوشتن پست‌های کوتاه را امتحان کنم و به خودم قول دادم هر روز یک پست بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ کلمه تولید کنم. از آن زمان تا کنون موفق شدم هر روز به این قولی که به خودم دادم پایبند بمانم و همین تعهدی که برای خودم ایجاد کردم سبب شده است که به هر قیمتی که شده به این روند ادامه بدهم. حالا که من هم تولید محتوای کوتاه و هم بلند را امتحان کرده‌ام، به نظرم فکر خوبی است اگر به این سوال رایج اکثر وبلاگ‌نویس‌ها در ادامه این نوشتار پاسخ بدهم؛ این‌که پست‌های یک وبلاگ باید طولانی باشد یا کوتاه؟

باید اعتراف کنم که پست‌های طولانی مزایای مخصوص به خودشان را دارند. به جز این‌که برای سئوی وبلاگ مفید هستند و موتورهای جست‌وجو چنین محتوایی را بیشتر می‌پسندند، وبلاگ‌نویس این فرصت را هم دارد که به طور کامل و با جزئیات تمام به موضوع مورد نظرش بپردازد و پستی را تولید کند که از هر نظر ارزشمند قلمداد می‌شود. با این همه، نوشتن پست‌های طولانی احتیاج به زمان و تحقیق و تلاش بیشتری دارد. به همین دلیل است که اغلب وبلاگ‌هایی که با این شیوه به کار خود ادامه می‌دهند معمولا کمتر از وبلاگ‌های مبتنی بر پست‌های کوتاه مطالب جدید منتشر می‌نمایند.

اما در کفه دیگر ترازو، پست‌های کوتاه وجود دارند که کار کردن با آن‌ها برای یک وبلاگ‌نویس مسلما خیلی راحت‌تر است. پست‌های کوتاه گرچه مزایای پست‌های طولانی را ندارند، اما قطعا طرفداران خاص خودشان را به سمت خود جلب می‌کنند. با این‌که نمی‌توان انتظار داشت که پست‌های کوتاه به همان دقت و ظرافت به موضوع بپردازند که پست‌های طولانی می‌توانند، اما در این دوره و زمانه که کمتر کسی وقت کافی برای خواندن مطالب هزار کلمه‌ای یا بیشتر دارد، مطالب کوتاه بیشتر مورد استقبال قرار می‌گیرند.

در مجموع، این به انتخاب خود وبلاگ‌نویس محدود می‌شود. وبلاگ‌نویس باید بداند که دقیقا چه هدفی از داشتن یک وبلاگ دارد و بر اساس همان هدف سازوکار تولید محتوای وبلاگش را بنا کند. مثلا برای یک وبلاگ شخصی مثل وبلاگی که مشغول خواندنش هستی، بنا به تجربه من پست‌های کوتاه گزینه بهتری است چون هم برای من وبلاگ‌نویس ساده‌تر است و می‌توانم هر روز وبلاگم را به روز کنم و هم مخاطب من که تو باشی وقت کافی پیدا می‌کنی که مطالبم را بخوانی و دنبال کنی.

از سوی دیگر، اگر یک وبلاگ‌نویس هدفش این نباشد که حتما وبلاگش را به طور مداوم و همیشگی و منظم به روز رسانی کند و مطالب جدید در آن منتشر نماید، می‌تواند روی مطالب طولانی حساب کند، البته به شرط آن‌که توانایی کافی برای نوشتن چنین پست‌هایی را داشته باشد. همان‌طور که گفتم، انتخاب با خود وبلاگ‌نویس است و مخاطبان وبلاگش هم بر اساس همین انتخاب به سمت وبلاگش جذب خواهند شد.

سبک نوشتار وبلاگ‌ها چگونه باشد بهتر است؟

من تقریبا همیشه وبلاگ‌ها و وبلاگ‌نویس‌های فارسی را دنبال می‌کردم و مطالب‌شان را می‌خوانده‌ام؛ خیلی قبل‌تر از این‌که خودم هم وبلاگ‌نویس بشوم. از همان دوران قدیم تا کنون یک اختلاف همیشگی بین وبلاگ‌نویس‌ها وجود داشته است و آن هم سبک نوشتار و نوع نگارش است. این روزها که در ویرگول به عنوان یک پلتفرم وبلاگ‌نویسی اجتماعی ایرانی وقت می‌گذرانم این مشکل بیشتر به چشمم می‌خورد. بد ندانستم اگر کمی در مورد این اختلاف سلیقه بیشتر توضیح بدهم.

قبل از هر چیز یادآوری می‌کنم که سبک نوشتار یک نویسنده چه وبلاگ‌نویس باشد و چه نویسنده کتاب یا هر شاخه دیگری، کاملا مبتنی بر سلیقه نویسنده است. برخی‌ها سبک نوشتار محاوره را بیشتر می‌پسندند و برخی دیگر به نوشتار اصطلاحا کتابی بیشتر علاقه دارند. چون نویسنده صاحب اصلی آثارش هست پس این اختیار را هم دارد که انتخاب کند چگونه بنویسد.

با این همه، از لحاظ حرفه‌ای تصمیم گرفتن در مورد سبک نوشتار و شیوه نگارش به پارامترهای خاصی وابسته است. کسانی که طرفدار سبک محاوره‌ای هستند باور دارند که این سبک لحن صمیمی‌تری دارد و مخاطب راحت‌تر می‌تواند با آن ارتباط برقرار نماید، گرچه از دید من و برخی دیگر این روش نگارشی خواندن نوشته را سخت‌تر می‌کند و سطح کلی متن را به کلاس پایین‌تری تنزل می‌دهد.

شاید علت این‌که اکثر کتاب‌های فارسی چاپ شده به زبان نوشتاری ادبی یا همان کتابی نوشته شده‌اند همین باشد که خواندنش ساده‌تر است. قطعا این دلیل بزرگی است، اما دلایل دیگری هم برای توصیف برتری ادبیات کتابی نسبت به ادبیات محاوره وجود دارد. 

زبان فارسی شاید یکی از معدود زبان‌هایی در دنیا باشد که زبان محاوره‌اش با زبان ادبی‌اش تفاوت‌های اساسی دارد. شاید حجم کثیری از لغات و عبارات زبان محاوره فارسی با زبان ادبی فارسی تفاوت داشته باشد یا اصلا معادلی برای‌شان پیدا نشود. حالا تصور کنید کسی که به مطالعه کردن علاقه‌مند است و وقت خودش را صرف خواندن نوشته‌های من و شما می‌کند بیشتر به خواندن کدام ادبیات تمایل دارد؟ مسلما نگارش کتابی یا ادبی انتخاب منطقی‌تری است، چون این امکان به مخاطب داده می‌شود که نه فقط موضوع نوشته را بیاموزد، بلکه به دایره لغات ادبی خودش هم بیافزاید.

ما به عنوان نویسنده این وظیفه را داریم که زبان ادبی فارسی را حفظ کنیم. هیچ کس در مکالمات روزانه به طور کتابی حرف نمی‌زند. همه ما زبان محاوره را برای صحبت‌های روزانه خود انتخاب می‌کنیم. حالا اگر نویسنده‌ها هم به زبان محاوره در نوشته‌های خودشان روی بیاورند چه اتفاقی می‌افتد؟ مسلما به مرور زمان ادبیات کتابی به دست فراموشی سپرده خواهد شد و هر آن‌چه باقی خواهد ماند زبان محاوره است.

جدا از این موارد، به نظر من وقتی یک نویسنده می‌کوشد کلمات ادبی را با سبک کتابی در نوشته‌های خودش بگنجاند و به شکلی آن‌ها را در کنار هم قرار دهد که معنا و مفهوم و آهنگ منحصر به فردی ایجاد کنند، در واقع در حال هنرنمایی است. تمام هنر یک نویسنده به همین روان‌نویسی ادبی است، وگرنه محاوره‌نویسی را که هر کسی بلد است. به همین خاطر است که می‌گویم نوشته‌های محاوره‌ای از ارزش کار نویسنده می‌کاهد.

به عقیده من، زبان محاوره جایگاه خودش را دارد اما ادبیات کتابی باید در دنیای نوشته‌ها حفظ بشود و به حیات خودش ادامه بدهد. شما چه نظری دارید؟ به نظرتان سبک نوشتار وبلاگ‌ها چگونه باشد بهتر است؟

انگار واقعا یک جای کارشان می‌لنگد!

این چند روزی که کمتر وقتم را خرج شبکه‌های اجتماعی می‌کنم احساس آرامش بیشتری دارم. با این همه هر از گاهی برای بازنشر محتوای خودم و نویسنده‌هایی که دنبال می‌کنم به پلتفرم‌های اجتماعی سر می‌زنم. نکته جالبی که این روزها توجه من و برخی دیگر را به خودش جلب کرده این است که چطور برخی از مطالب و نوشته‌ها بدون هیچ دلیل منطقی در این پلتفرم‌ها محبوب می‌شوند!

مثلا یک نفر یک توییت چند کلمه‌ای کاملا ساده و اغلب بی‌محتوا منتشر می‌کند و ناگهان هزاران بار لایک و ریتوییت به دست می‌آورد. یا یک کاربر معمولی یک مطلب ساده را منتشر می‌کند اما بازخورد قابل توجهی دریافت نمی‌کند، اما یک کاربر دیگر دقیقا همان مطلب را بدون ذکر نام و نشان صاحب اصلی محتوا کپی می‌کند و ده‌ها برابر صاحب اصلی محتوا بازخورد مثبت می‌گیرد.

این نوع از اتفاقات عجیب در هیچ کجا به غیر از پلتفرم‌های اجتماعی رخ نمی‌دهند. واقعا مشکل از کجاست؟ چطور ممکن است یک نفر بتواند با نوشتن نوشته‌هایی کاملا بی‌ربط بتواند تا این حد بازخورد کسب کند؟ یا چطور امکان دارد یک شخص بتواند با کپی بی اجازه از محتوای شخصی دیگر برای خودش شهرت و محبوبیت دست و پا کند؟

علت چیزی است به نام باندبازی! بله، در اکثر شبکه‌های اجتماعی باندهایی وجود دارند که اعضای این باندها با هم هماهنگ می‌شوند تا مطالب یکدیگر را بازنشر کنند و به بیشتر دیده شدن نوشته‌های‌شان کمک کنند. اگر کاربری عضو یکی از این باندها باشد، لازم نیست نگران باشد چه چیزی می‌نویسد و چه محتوایی را به اشتراک می‌گذارد؛ هر چه بنویسد خیالش راحت است که دیگر اعضای باند حتما و قطعا او را بازنشر می‌کنند و مطلبش را بیهوده محبوب می‌کنند.

در این میان، معدود کاربرانی هم که محتوای تازه و نسبتا خوبی هم منتشر می‌کنند اگر عضو باندی نباشند جایی برای پیشرفت ندارند، فقط می‌شوند خوراک محتوایی باندها و مطالب‌شان بدون اجازه کپی می‌شود و اگر اعتراضی هم بکنند به آن‌ها گفته می‌شود که در شبکه‌های اجتماعی کسی صاحب آن‌چه منتشر می‌کند نیست و حق کپی رایت ندارد.

این راه و رسم اکثر شبکه‌های اجتماعی است. محبوب شدن در این پلتفرم‌ها کار سختی نیست. نیازی به زحمت کشیدن و فکر کردن در مورد محتوای تولیدی خودت نداری، حتی لازم نیست هویت خاصی هم داشته باشی، یک اسم و عکس ساختگی هم کارت را راه می‌اندازد.

هر کسی که به تازگی به شبکه‌های اجتماعی می‌پیوندد متوجه می‌شود که انگار این پلتفرم‌ها را نمی‌فهمد، انگار یک جای کارشان می‌لنگد. به بیان واضح‌تر اگر می‌خواهی در این سرویس‌ها پیشرفتی داشته باشی مجبوری در باندهای‌شان عضو شوی و این دقیقا همان موضوعی است که من از آن متنفرم.

خوشبختانه این باندبازی‌ها در دنیای وبلاگ‌ها هنوز شکل نگرفته است، یا حداقل مورد توجه قرار نگرفته است. وبلاگ‌ها خیلی قبل‌تر از شبکه‌های اجتماعی محبوبیت داشتند و از آن زمان تا کنون باندبازی جایی در این حرفه نداشته است. برای دیده شدن در وبلاگستان باید واقعا استعداد نوشتن داشته باشی و خوب بنویسی. نویسنده‌های ضعیف جایی در این عرصه نخواهند داشت. فقط کسانی باقی می‌مانند که به خوب نوشتن علاقه دارند و از این کار لذت می‌برند.

البته که نویسنده‌های خوب نوشته‌های یکدیگر را با دیگران به اشتراک می‌گذارند ولی این با مفهوم باندبازی خیلی فرق دارد. این گیرایی نوشته‌های وبلاگ‌نویس است که سبب می‌شود باقی بلاگرها هم به سمت بازنشر محتوای‌شان جذب شوند. در مجموع همیشه دنیای وبلاگ‌نویسی برای من جذاب‌تر و عادلانه‌تر بوده تا شبکه‌های اجتماعی.

دل‌نوشته‌ها ناجی وبلاگستان فارسی

روزی روزگاری در دورانی نه چندان دور، همین چند سال پیش سرزمینی وجود داشت به نام وبلاگستان فارسی که برای خودش برو و بیایی داشت. آن روزها اگر از معدود آدم‌هایی بودی که کامپیوتر داشتی و اهل چت هم نبودی، به احتمال خیلی زیاد یک وبلاگ برای خودت داشتی و در آن مشغول نوشتن بودی. آن روزها وبلاگ‌ها رونق بیشتری نسبت به امروز داشتند و البته شکل و شمایل امروزی را هم نداشتند.

واضح‌تر بگویم، در وبلاگ‌های فارسی نسل اول باید انتظار هر چیزی را می‌داشتی، از ریزش برف و باران روی مطالب وبلاگ گرفته تا پخش آهنگ‌های مختلف در پس‌زمینه. خلاصه آن روزها هر کسی هر طور که سلیقه‌اش می‌کشید هر بلایی که فکرش را بکنی بر سر وبلاگش می‌آورد. اما اگر مثل من آن قدیم‌ها را یادت بیاید، این را هم یادت هست که گرچه وبلاگ‌های فارسی نسل اول از خیلی جهات با یکدیگر تفاوت‌های زیادی داشتند، اما اغلب از یک جنبه کاملا با هم مشابه بودند؛ آن هم این بود که نویسنده‌های این وبلاگ‌ها از دل و جان می‌نوشتند. واقعا می‌نوشتند نه این‌که نقش بازی کنند. 

تقویم را ورق می‌زنیم و به نسل حاضر وبلاگستان فارسی می‌رسیم. اکنون این سرزمین خیلی کم جمعیت شده است. خیلی‌ها کوچ کرده‌اند به شهرهای پر زرق‌وبرق شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها. اما هنوز سرزمین وبلاگستان فارسی خالی از سکنه نشده است. هر از گاهی چند تایی نویسنده به اینجا سرک می‌کشند و چند مدتی هم مشغول وبلاگ‌نویسی می‌شوند، اما به مرور دوباره باز می‌گردند به همان شهرهای پر زرق‌وبرق همسایه. تک و توک البته هستند نویسنده‌هایی که تقریبا همیشه بوده‌اند، گاهی فعال و گاهی نیمه فعال.

وبلاگ‌های فارسی امروز گرچه مثل گذشته هر کدام‌شان شکل و شمایل متفاوتی دارند، اما دیگر خبری از آن اتفاقات غیر منتظره مثل ریزش برف و باران و پخش موسیقی در پس‌زمینه وبلاگ نیست که البته از این بابت خوشحالم. اما آن‌چه ناراحتم می‌کند این است که وبلاگ‌نویس‌های امروز دیگر مثل قدیم‌ها از دل و جان نمی‌نویسند. نمی‌دانم چه اتفاقی به سرمان آمده، انگار دوست نداریم زیبا بنویسیم. هر وبلاگی را که نگاه می‌کنی یا مملو است از ترجمه و اقتباس از نوشته‌های نویسنده‌های خارجی، یا بازگو کردن اخبار و رویدادهای دنیای تکنولوژی و ورزش و… مگر ما خودمان حرفی برای گفتن نداریم؟

جالبش این‌جاست که خیلی‌ها همین الان در شبکه‌های اجتماعی در حال نوشتن دل‌نوشته‌های خودشان هستند. خیلی‌ها در شبکه‌های اجتماعی به همان سبک و سیاقی از زندگی می‌نویسند که انتظار می‌رفت در وبلاگ‌ها نوشته شود. تنها تفاوتش این است که در شبکه‌های اجتماعی این امکان را داری که خورد خورد و با غلط املایی و انشایی بنویسی و زود بازخورد بگیری، اما در وبلاگ باید برای آن‌چه می‌نویسی دقت بیشتری به خرج بدهی و در سبک نوشتارت هنر داشته باشی. سادگی نوشتن در شبکه‌های اجتماعی باعث شد که دل‌نوشته‌ها از سرزمین وبلاگستان فارسی رخت بربندند. هر چه مانده وبلاگ‌هایی هستند که بزرگ‌ترین هدف‌شان پول است و نوشتارهای‌شان به دل نمی‌نشیند.

فکر می‌کنم آن‌چه وبلاگستان فارسی را می‌تواند جان دوباره ببخشد، همین دل‌نوشته‌ها هستند. همان نوشته‌هایی را می‌گویم که نویسنده برای نوشتنش سلیقه و علاقه به خرج داده. تو هم می‌توانی به حفظ وبلاگستان کمک کنی. فقط کافی است از دلت بنویسی. در مورد هر چیزی که دوست داری، آن طور که خودت دوست داری، بنویس. باور کن سخت نیست.