۱۰ مورد ضروری که باید در قرارداد استخدام به آن‌ها اشاره شود

چه کارمند باشید و چه کارفرما، اولین مرحله برای آغاز کار نوشتن و امضاء یک قرارداد استخدام است. شاید باورش سخت باشد، ولی شخصا موارد زیادی را دیده‌ام که چه از سوی کارمند و چه از سوی کارفرما نقص‌های بزرگی در این مرحله مهم و حیاتی رقم می‌خورند. قرارداد استخدام حکم خشت اول همکاری را دارد و اگر در این امر به اندازه کافی دقت به خرج داده نشود، در آینده مشکلات متعددی برای هر دو طرف قرارداد رخ خواهند داد. البته لازم به ذکر است که برای پشت سر گذاشتن این بخش از کار به بهترین شکل ممکن، لازم نیست که حقوق‌دان باشید یا در این زمینه سال‌ها مطالعه کنید؛ اگرچه همیشه بهتر است که از یک فرد حرفه‌ای در این زمینه کمک بگیرید، ولی با کمی تحقیق و بررسی خودتان هم می‌توانید به قراردادی برسید که کمترین ایراد را داشته باشد.

پیش از هر چیز، باید گفت که هیچ قراردادی بی‌نقص نیست چون هیچ آدمی نمی‌تواند تمام احتمالات آینده را پیش‌بینی کند و برای این احتمالات در قرارداد استخدام راه‌حل طراحی نماید، ولی می‌توان مشکلات عمده و متداول را از همان ابتدا در قرارداد حل و فصل کرد. آن‌چه در ادامه می‌خوانید نکاتی را شامل می‌شوند که در هر قرارداد استخدام باید به آن‌ها پرداخته شود. رعایت این نکات از سوی دو طرف قرارداد ضروری بوده و ضامن رعایت حق و حقوق هر دو طرف است.

۱- طرفین قرارداد

اولین و ضروری‌ترین بخش قرارداد استخدام (و اساسا هر قراردادی) ارائه توصیفی دقیق از طرفین قرارداد است. در قرارداد استخدام باید کارفرما و کارمند با ذکر دقیق جزئیات معرفی گردند تا اگر در آینده به هر دلیلی تصمیم به رجوع به قرارداد گرفته شد، کاملا روشن باشد که این قرارداد دقیقا بین چه کسانی تنظیم و امضاء شده است. اگر طرفین در قرارداد استخدام معین نشده باشند، تعهدات ذکر شده در ادامه قرارداد فاعل مشخصی نخواهند داشت و در نتیجه کلیت قرارداد به نوعی زیر سوال می‌رود.

۲- نوع قرارداد

یکی از متداول‌ترین ایراداتی که به اکثر قراردادهای استخدام وارد می‌دانم این است که معمولا نوع قرارداد معین نمی‌شود. شاید برخی بگویند قرارداد استخدام، یک قرارداد استخدام است و انواعی ندارد! این در حالی است که باید در قرارداد ذکر شود که این یک استخدام تمام وقت است یا نیمه وقت. پس ضروری است که در بندی جداگانه در قرارداد، نوع آن ذکر شود تا برای استناد واضح باشد که بحث یک استخدام تمام وقت در میان است یا یک استخدام نیمه وقت و یا یک استخدام موقت به شکل برون‌سپاری یا هر نوع دیگری که مورد نظر است.

۳- مهلت قرارداد

هر قرارداد استخدامی باید یک تاریخ آغاز و یک تاریخ پایان از نظر مهلت اجرا داشته باشد. حتی اگر تصمیم بر این باشد که این همکاری مادام‌العمر باشد، باز هم بهتر این است که یک تاریخ آغاز و پایان برای همکاری معین شود و پس از پایان این مدت، در صورت توافق طرفین، زمان همان قرارداد تمدید گردد. یک قرارداد بدون تاریخ آغاز و پایان مثل کدی است که تگ‌های باز و بسته نداشته باشد.

۴- شرح وظایف کارمند

وظایف کارمند در قرارداد باید به طور کامل و جامع ذکر شود. موقعیت شغلی مورد نظر هر چه که باشد، کارمند باید بتواند با مطالعه قرارداد بداند که کارفرما دقیقا از او چه می‌خواهد و او چه وظایفی در قبال کارفرما دارد. دقت نظر در این بخش از قرارداد خیلی مهم است، چون باید تمامی وظایف به روشنی توضیح داده شوند. مواردی مثل ساعات و روزهای کاری، کارهایی که کارمند باید در طول ساعات کاری خود انجام دهد و اقداماتی که از انجام دادن‌شان منع شده است در همین بخش باید آورده شوند.

۵- شرح وظایف کارفرما

بر خلاف تصور برخی، کارفرما هم در قرارداد استخدام وظایفی دارد که این وظایف باید در متن قرارداد ذکر شوند. این از حقوق کارمند است که بداند کارفرما به وظایف خود آگاه و متعهد است. پرداخت کامل و به موقع حق‌الزحمه، بیمه، پشتیبانی از کارمندان تازه‌کار و مواردی از این قبیل، از جمله وظایف کارفرما در مقابل کارمندان تلقی می‌شوند.

۶- حق‌الزحمه

بند دیگری که مسلما باید به آن پرداخت، مبلغ حق‌الزحمه است. در قرارداد استخدام باید نوشته شود که کارفرما به کارمند منتخب برای فرصت شغلی مورد نظر چه مقدار حق‌الزحمه در نظر گرفته است و این حق‌الزحمه را در چه قالبی پرداخت می‌کند. جدا از این‌که حق‌الزحمه هر کارمند بسته به موقعیت شغلی و دانش و تجربه او می‌تواند متفاوت باشد، نحوه پرداخت هم می‌تواند گزینه‌های متعددی داشته باشد. در برخی قراردادها حق‌الزحمه به صورت ماهانه پرداخت می‌گردد و در برخی دیگر سالانه. اگر پیش‌پرداختی هم در کار باشد باید در همین بخش به آن اشاره شود.

۷- ضمانت اجرا

از آن‌جا که هر دو طرف قرارداد به یک‌دیگر متعهد می‌شوند که وظایفی را انجام بدهند، باید برای هر دو طرف یک ضمانت اجرا در قرارداد معین شود. معمولا این ضمانت اجرا به صورت جریمه انتخاب می‌شود تا خیال طرفین از اجرای تعهدات راحت شود. مثلا اگر کارمند از تعهدات خود سر باز زد، کارفرما این حق را خواهد داشت که یک طرفه قرارداد را فسخ کرده و کارمند را اخراج نماید. از سوی دیگر، اگر کارفرما تعهدات خود را به درستی انجام نداد و مثلا در پرداخت حق‌الزحمه تاخیر انداخت، باید در مقابل به صورت روزانه مبلغی اضافه‌تر را به عنوان جریمه به کارمند پرداخت نماید، مگر آن‌که شرایط کار از حالت عادی خارج شده باشند (که در ادامه در این مورد توضیح می‌دهم).

۸- توضیحات

در این قسمت می‌توان تمام توضیحات اضافه در زمینه استخدام را یادداشت کرد. اگر شرکت میزبان قوانین و مقرراتی برای کار کردن داشته باشد در همین بخش به آن‌ها پرداخته می‌شود. اگر پوشش خاصی برای فعالیت در شرکت در نظر گرفته شده است یا اگر بر نحوه ارتباطات کارکنان قوانینی حاکم است، همه این نکات باید در توضیحات ذکر شوند. البته این امکان هم وجود دارد که یک اساس‌نامه برای شرح دادن این مسائل به صورت جداگانه نوشته شود و در قرارداد استخدام صرفا به الزام پیروی از این اساس‌نامه اشاره گردد.

۹- شرایط غیرعادی

همان‌طور که قبلا گفتم، هیچ کس نمی‌تواند آینده را پیش‌بینی کند. پس باید یک بخش شرایط غیرعادی هم در قرارداد آورده شود تا اگر این شرایط رخ داد، تعهدات طرفین موقتا متوقف شوند و جریمه‌ای متوجه هیچ کدام از دو طرف نشود. اگر برای کارمند مشکلی پیش آمد که مجبور شد برای مدتی نسبتا طولانی از کارش دور بماند، یا اگر کارفرما دچار مشکلات مالی جدی یا ورشکستگی شد، می‌توان در این قسمت پیش‌بینی‌های لازم را انجام داد.

۱۰- تعداد صفحات و نسخه‌های قرارداد

یکی دیگر از مهم‌ترین نکاتی که باید در هر قرارداد استخدامی ذکر کرد این است که تعداد بندها، صفحات و نسخه‌های قرارداد باید در انتها نوشته شود. تعداد بندها و صفحات قرارداد از این جهت ذکر می‌شود که در آینده هیچ کس نتواند به صورت یک طرفه بند یا صفحه‌ای به قرارداد اضافه نماید. در مورد نسخه‌ها نیز، معمولا قراردادها در سه نسخه تهیه می‌شوند که یکی نزد کارمند و یکی نزد کارفرما باقی می‌ماند و یکی هم به عنوان نسخه پشتیبان در جایی امن، مثلا نزد شرکت میزبان حفاظت می‌گردد.

نتیجه‌گیری

نکاتی که در بالا ذکر کردم اگرچه ممکن است بدیهی و ساده به نظر برسند، اما به خاطر همین سادگی معمولا از نظرها پنهان می‌مانند و فراموش می‌شوند. حال اگر به تمامی این موارد در قرارداد استخدام توجه بشود، حجم عظیمی از دردسرهای احتمالی بعدی از همان ابتدای کار برطرف شده محسوب خواهند شد و طرفین دقیقا می‌دانند که در هر شرایطی باید از طرف مقابل چه انتظاراتی داشته باشند و آگاه باشند که خودشان باید در هر زمان چه کارهایی را انجام بدهند. اگر برای قرارداد به اندازه کافی وقت صرف شود، از اتلاف وقت و هزینه در آینده جلوگیری می‌شود.

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.